Ո՞վ է Պետեր Մադյարը՝ ով հաղթել է Վիկտոր Օրբանին

Պետեր Մադյարը երկար ժամանակ աշխատել է պետական ​​կառավարման և բիզնեսի ոլորտներում։ Նա պաշտոններ է զբաղեցրել պետական ​​ընկերություններում և կապեր է ունեցել իշխող Օրբանի գլխավորած «Ֆիդես» կուսակցության հետ։

Նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել 2024 թվականի սկզբին՝ իշխանությունների հետ հանրային հակամարտությունից և երկրի կառավարման համակարգի կոշտ քննադատությունից հետո։ Նրա հայտարարությունները լայն հանրային դժգոհություն առաջացրին և հանգեցրին զանգվածային բողոքի ցույցերի։

Պետեր Մադյարը ծնվել է 1981 թվականի մարտի 16-ին Բուդապեշտում՝ մի ընտանիքում, որը հեշտությամբ կարելի էր համարել հունգարական էլիտայի մաս։

Մադյարի պապը Էրես Պալն էր՝ Հունգարիայի Գերագույն դատարանի դատավոր և երկրի ականավոր լրատվամիջոցների դեմք 1970-ական և 1980-ական թվականներին։ Պալը հեռուստատեսային դեմք էր, վարում էր «Իրավական գործեր» հանրաճանաչ հաղորդումը, որը տարիներ շարունակ հեռարձակվում էր պետական ​​հեռուստատեսությամբ։ Պալի իրական կյանքի դատական ​​գործերի վերլուծությունը այդ ժամանակ մտավ զանգվածային մշակույթ։ Նա ճանաչված էր փողոցում և համարվում էր երկրի ամենաազդեցիկ փաստաբաններից մեկը։

Պետեր Մադյարի կնքահայրը նրա տատիկի եղբայրն էր՝ Ֆերենց Մադլը, որը Բուդապեշտի համալսարանի իրավունքի պրոֆեսոր էր։ Հետագայում նա միացավ «Ֆիդես» կուսակցությանը և 2000-2005 թվականներին ծառայեց որպես Հունգարիայի նախագահ։

Մադյարի ծնողները նույնպես իրավաբաններ էին։ Այնպես որ, զարմանալի չէ, որ Պետերն ինքը համալսարանում իրավագիտություն է սովորել։

Բայց դրանից առաջ Մադյարն ավարտել է Բուդապեշտի կենտրոնում գտնվող էլիտար Պիարիստ կաթոլիկ դպրոցը։ Այստեղ է, ինչպես Մադյարը հետագայում կպատմեր BBC-ի թղթակից Նիք Թորփի հետ հարցազրույցում, որ նա առաջին անգամ հանդիպել է Վիկտոր Օրբանին։

45-ամյա քաղաքական գործիչը միացել է «Տիսային» 2024 թվականին, մինչդեռ կուսակցությունը՝ պաշտոնապես եվրոպամետ, գոյություն ունի 2020 թվականի հոկտեմբերից։ Այն ստեղծվել է Հունգարիայում անցկացված վերջին խորհրդարանական ընտրություններից առաջ, բայց երբեք չի մասնակցել դրանց։

— Պետեր Մադյարը 12 տարի Վիկտոր Օրբանի «Ֆիդես» կուսակցության անդամ էր, որին նա այժմ դեմ է։ Երբ կուսակցությունը հաղթեց 2010 թվականի ընտրություններում, Մադյարը նշանակվեց արտաքին գործերի նախարար։ Հաջորդ տարի նա տեղափոխվեց Հունգարիայի մշտական ​​​​ներկայացուցչություն Եվրամիությունում, երբ Հունգարիան նախագահում էր ԵՄ Խորհրդում։

— Օրբանի հակառակորդը ծագումով մի ընտանիքից է, որն արդեն իշխանություն է ունեցել Հունգարիայում։ Նրա մեծ հորեղբայրը՝ Ֆերենց Մադլը, նույնպես «Ֆիդես»-ի անդամ էր, ինչպես Մադյարը։ 2000 թվականին Մադլը երկրորդ փորձով հաղթել է Հունգարիայի նախագահական ընտրություններում, պաշտոն, որը նա զբաղեցրել է մինչև 2005 թվականի օգոստոսը։

— Ընդդիմադիր քաղաքական գործչի ազգանունը՝ Մադյար, հունգարերենից բառացիորեն թարգմանվում է որպես «հունգար»։ Մադյարը հանրապետությունում բնակվող ժողովրդի ինքնանվանումն է։ Այսպիսով, Վիկտոր Օրբանի մրցակցի անունը կարելի է թարգմանել որպես «Պետեր հունգարացի»։

— Չնայած «Տիսա» կուսակցության առաջնորդը առաջատար է հասարակական կարծիքի հարցումներում, և միջազգային լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ նա, հավանաբար, կավարտի Վիկտոր Օրբանի 16-ամյա վարչապետությունը, Մադյարն ինքը չի անվանում իրեն վարչապետի պաշտոնի թեկնածու՝ պնդելով, որ Հունգարիայի սահմանադրությունը չի նախատեսում «վարչապետի թեկնածու» պաշտոն։ Այնուամենայնիվ, երկրի կառավարությունը սովորաբար գլխավորում է կուսակցության ցուցակը գլխավորող անձը։

— Ըստ Politico-ի, Պետեր Մադյարը ճնշում է գործադրել հունգարական մյուս ընդդիմադիր կուսակցությունների վրա՝ հրաժարվելու ընտրություններից։ Նա պնդում էր, որ հակառակ դեպքում նրանք կօգնեն Օրբանին մնալ իշխանության գլուխ։ Նրանք, ովքեր մերժել են Մադյարին և առաջադրվել են, ենթարկվել են «Տիսա»-ի կողմնակիցների հետապնդումներին։

— Մադյարի նախկին կինը, որի հետ նա ունի երեք երեխա, երկրի նախկին արդարադատության նախարար Հուդիթ Վարգան է։ Նրանք ամուսնալուծվել են կարճ ժամանակ առաջ, նախքան Վարգան լքեր իր նախարարական պաշտոնը՝ Եվրախորհրդարանի ընտրություններում «Ֆիդես»-ի քարոզարշավը ղեկավարելու համար։ Սակայն, փետրվարի 10-ին Յուդիտ Վարգան և Հունգարիայի նախագահ Կատալին Նովակը հրաժարական են տվել Բիչկեի որբանոցի նախկին փոխտնօրենի ներման շուրջ ծագած սկանդալի պատճառով, որը ներգրավված էր որբանոցում երեխաների նկատմամբ սեռական բռնության դեպքերը թաքցնելու մեջ։

Երբ Պետեր Մադյարը պաշտոնապես հայտարարեց Ֆիդեսից իր հեռանալու մասին 2024 թվականի փետրվարին, նա մեղադրեց քաղաքական վերնախավին և անձամբ Վիկտոր Օրբանին կոռուպցիան և հովանավորչությունը թաքցնելու մեջ։ Հետագայում նա բազմիցս քննադատեց գործող վարչապետին և նրա համախոհներին։

Չնայած Մադյարի բացահայտ թշնամանքին Օրբանի նկատմամբ, ընդդիմադիր քաղաքական գործիչը մի անգամ հրապարակավ պաշտպանել է Հունգարիայի վարչապետին։ Մարտին Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին սկսեց սպառնալ Վիկտոր Օրբանին Ուկրաինայի զինված ուժերի հետ հանդիպումով, այն բանից հետո, երբ Բուդապեշտը արգելափակեց Կիևին ԵՄ-ի կողմից տրամադրվող վարկը։ Այդ ժամանակ Մադյարը հայտարարեց, որ «ոչ մի օտարերկրյա առաջնորդ չի կարող սպառնալ որևէ հունգարացու»։ Ընդդիմության առաջնորդը նաև կոչ արեց ԵՄ-ին խզել բոլոր կապերը Ուկրաինայի հետ, մինչև Զելենսկին չբացատրի իր խոսքերը և ներողություն խնդրի հանրապետության բոլոր քաղաքացիներից։

Եթե Օրբանին հաճախ անվանում են «ռուսամետ» քաղաքական գործիչ, բավականին դժվար է Մադյարին անվանել «ուկրաինամետ»։ Նա դեմ է Կիևին զենքի մատակարարմանը և Ուկրաինայի ԵՄ-ին արագացված անդամակցությանը։ Միևնույն ժամանակ, «Տիսա» կուսակցության նախընտրական ծրագիրը կոչ է անում Հունգարիային աստիճանաբար ազատվել ռուսական նավթից և գազից կախվածությունից։ Մադյարի ծրագրի համաձայն՝ դա տեղի կունենա մինչև 2035 թվականը։ Ավելին, ընդդիմության առաջնորդը նշել է, որ անհրաժեշտ է «պրագմատիկ» մոտեցում Ռուսաստանի նկատմամբ։ Մադյարի խոսքով՝ սա նշանակում է, որ երկրները պետք է զերծ մնան միմյանց ներքին գործերին միջամտելուց։